Γραμματολογία για κωμωδία/τραγωδία μέρος Α

Αισχύλος (525–456 π.Χ.)

θεωρείται ο πατέρας της αρχαίας ελληνικής
τραγωδίας και ο πρώτος από τους τρεις μεγάλους τραγικούς ποιητές (μαζί με τον Σοφοκλή
και τον Ευριπίδη). Από τις περίπου 90 τραγωδίες που έγραψε, έχουν σωθεί ακέραιες μόνο
επτά. Ας δούμε συνοπτικά τις βασικές:

Οι σωζόμενες τραγωδίες του Αισχύλου
Πέρσαι
Η μόνη σωζόμενη τραγωδία με ιστορικό θέμα. Περιγράφει την ήττα των
Περσών στη ναυμαχία της Σαλαμίνας και τον θρήνο της βασιλικής αυλής
στην Περσία. Έμφαση στη θεία δίκη και την ανθρώπινη ύβρη.

Ικέτιδες
Οι Δαναΐδες ζητούν άσυλο από τον βασιλιά του Άργους για να αποφύγουν
γάμο με τους Αιγύπτιους ξαδέλφους τους. Θέματα: φιλοξενία, δικαιοσύνη,
ελευθερία.

Επτά επί Θήβας

Ο Ετεοκλής και ο Πολυνείκης, γιοι του Οιδίποδα, συγκρούονται για την
εξουσία της Θήβας. Τραγική κατάληξη με αλληλοσκοτωμό.

Προμηθεύς Δεσμώτης
Ο Τιτάνας Προμηθέας τιμωρείται από τον Δία γιατί έδωσε τη φωτιά στους
ανθρώπους. Έργο με έντονο φιλοσοφικό και αντιεξουσιαστικό χαρακτήρα.

Ορέστεια (τριλογία)
Η μοναδική σωζόμενη τριλογία της αρχαιότητας, με κοινή θεματική: η
δικαιοσύνη και η μετάβαση από την εκδίκηση στη θεσμική κρίση.
Αποτελείται από:
• Αγαμέμνων: Ο βασιλιάς επιστρέφει από την Τροία και δολοφονείται από τη σύζυγό
του Κλυταιμνήστρα και τον εραστή της Αίγισθο.
• Χοηφόροι: Ο Ορέστης επιστρέφει και εκδικείται τον φόνο του πατέρα του,
σκοτώνοντας τη μητέρα του.
• Ευμενίδες: Οι Ερινύες καταδιώκουν τον Ορέστη για τον μητροκτονία. Τελικά, η
Αθηνά ιδρύει δικαστήριο και ο Ορέστης αθωώνεται, σηματοδοτώντας τη γέννηση
της δικαιοσύνης.

Χαρακτηριστικά της ποίησης του Αισχύλου
• Έντονη θρησκευτικότητα και πίστη στη θεία δίκη
• Αντιμετώπιση της ύβρεως και της μοίρας

• Δραματική μεγαλοπρέπεια και λυρική γλώσσα
• Καινοτομίες στη θεατρική δομή: εισαγωγή δεύτερου υποκριτή, μείωση χορού,
ενιαία υπόθεση τριλογίας

Αναλυτική παρουσίαση των τραγωδιών του
Αισχύλου
1. Πέρσαι (472 π.Χ.)
• Τριλογία: Δεν ανήκει σε γνωστή τριλογία.
• Υπόθεση: Περιγράφει την ήττα των Περσών στη Σαλαμίνα. Η βασίλισσα Ατόσσα, ο
Δαρείος (ως φάντασμα) και ο Ξέρξης θρηνούν την καταστροφή. Έμφαση στην ύβρη
και τη θεία δίκη.
•Ιδιαιτερότητα: Η μόνη σωζόμενη τραγωδία με ιστορικό και όχι μυθολογικό θέμα.

2. Ικέτιδες (περ. 463–459 π.Χ.)
• Τριλογία: Πιθανώς μέρος της τριλογίας με τις χαμένες τραγωδίες Αιγύπτιοι και
Δαναΐδες.
• Υπόθεση: Οι Δαναΐδες ζητούν άσυλο στο Άργος για να αποφύγουν γάμο με τους
Αιγύπτιους ξαδέλφους τους. Ο βασιλιάς Πελασγός διχάζεται ανάμεσα στο δίκαιο και
την πολιτική ευθύνη.
•Θέματα: Προσφυγιά, δικαιοσύνη, ελευθερία επιλογής.

3. Επτά επί Θήβας (467 π.Χ.)
• Τριλογία: Τελευταίο μέρος της τριλογίας Λάϊος – Οιδίπους – Επτά επί Θήβας.
• Υπόθεση: Οι γιοι του Οιδίποδα, Ετεοκλής και Πολυνείκης, πολεμούν για την εξουσία
της Θήβας. Ο αλληλοσκοτωμός τους φέρνει τραγική κάθαρση.
•Θέματα: Οικογενειακή κατάρα, μοίρα, αδελφοκτονία.

4. Προμηθεύς Δεσμώτης (χρονολογία αβέβαιη, ίσως 460–450 π.Χ.)
• Τριλογία: Πιθανώς μέρος της τριλογίας Προμηθεύς Πυρφόρος – Προμηθεύς
Δεσμώτης – Προμηθεύς Λυόμενος.
• Υπόθεση: Ο Προμηθέας τιμωρείται από τον Δία γιατί έδωσε τη φωτιά στους
ανθρώπους. Αντιστέκεται στην εξουσία και προφητεύει την πτώση του Δία.
• Θέματα: Εξουσία, αντίσταση, γνώση, θεϊκή δικαιοσύνη.

5. Ορέστεια (458 π.Χ.)
Η μοναδική σωζόμενη τριλογία με ενιαία πλοκή:
• Αγαμέμνων: Ο βασιλιάς επιστρέφει από την Τροία και δολοφονείται από την
Κλυταιμνήστρα.

• Χοηφόροι: Ο Ορέστης επιστρέφει και σκοτώνει τη μητέρα του για να εκδικηθεί τον
φόνο του πατέρα του.
• Ευμενίδες: Οι Ερινύες καταδιώκουν τον Ορέστη. Η Αθηνά ιδρύει δικαστήριο και ο

Ορέστης αθωώνεται.

Για ιδιαίτερα φιλολογικά μαθήματα και τις πλήρεις σημειώσεις, επικοινωνήστε μαζί μου. Στείλτε μήνυμα στο inbox στο Facebook ή email για πληροφορίες. Εναλλακτικά, καλέστε στο κινητό μου για άμεση επικοινωνία.