Η κρίση των όπλων

 

Το πλαίσιο

Μετά τον θάνατο του Αχιλλέα, οι Αχαιοί έπρεπε να αποφασίσουν ποιος θα κληρονομήσει τα περίφημα όπλα του (την ασπίδα, το δόρυ και την πανοπλία που είχε φτιάξει ο Ήφαιστος). Οι δύο διεκδικητές ήταν ο Αίας ο Τελαμώνιος (δεύτερος σε ανδρεία μετά τον Αχιλλέα) και ο Οδυσσέας (γνωστός για τη σοφία και την ευγλωττία του).  

 Η κρίση των όπλων 

 Οι Αχαιοί δεν μπορούσαν να αποφασίσουν μόνοι τους. Έτσι, σύμφωνα με την παράδοση, κάλεσαν τους Τρώες αιχμαλώτους ή τους συμμάχους να κρίνουν ποιος από τους δύο είχε προσφέρει περισσότερα στον πόλεμο.  

- Ο Οδυσσέας μίλησε με μεγάλη ευγλωττία, απαριθμώντας τις πράξεις του (π.χ. την κλοπή του Παλλαδίου, τις στρατηγικές του).  

- Ο Αίας, αν και γενναίος, δεν ήταν δεινός ρήτορας· στηρίχθηκε μόνο στη φήμη της ανδρείας του.  

 Το αποτέλεσμα

- Οι κριτές έδωσαν τα όπλα στον Οδυσσέα, θεωρώντας ότι η ευφυΐα και η στρατηγική του είχαν συμβάλει περισσότερο στην έκβαση του πολέμου. Ο Αίας ένιωσε βαθιά προσβολή και αδικία. Η ντροπή τον οδήγησε σε παραφροσύνη: θέλησε να σκοτώσει τους Αχαιούς, αλλά η Αθηνά τον τύφλωσε και εκείνος σφαγίασε κοπάδια ζώων νομίζοντας ότι ήταν οι εχθροί του.  

Όταν συνήλθε και κατάλαβε τι έκανε, αυτοκτόνησε πέφτοντας πάνω στο ξίφος του.  

 Συμβολισμός

- Η απόφαση δείχνει τη μετάβαση από την ηρωική ανδρεία (Αίας) στη στρατηγική ευφυΐα (Οδυσσέας).  

- Ο Αίας αντιπροσωπεύει τον παλιό κόσμο της καθαρής δύναμης, ενώ ο Οδυσσέας τον νέο κόσμο της πονηριάς και της πολιτικής.  

Οι 2 Αίαντες

Στην παράδοση του Τρωικού πολέμου εμφανίζονται δύο ήρωες με το ίδιο όνομα: ο Αίας ο Τελαμώνιος, γνωστός ως «Μεγάλος Αίας», και ο Αίας ο Λοκρός, ο «Μικρός Αίας». Παρά την κοινή τους συμμετοχή στην εκστρατεία, οι μορφές τους είναι εντελώς διαφορετικές και εύκολα διακρίνονται.  

Α)Ο Μεγάλος Αίας, γιος του Τελαμώνα και βασιλιάς της Σαλαμίνας, ξεχωρίζει για το τεράστιο ανάστημα και τη δύναμή του. Στην Ιλιάδα παρουσιάζεται ως ο δεύτερος σε ανδρεία μετά τον Αχιλλέα, συχνά στέκεται απέναντι στον Έκτορα και σώζει τους Αχαιούς από καταστροφή. Είναι λιγομίλητος, ευθύς και στηρίζεται στο κύρος της πολεμικής του αρετής. Η τραγική του μοίρα όμως κορυφώνεται μετά τον θάνατο του Αχιλλέα: όταν τα όπλα του δόθηκαν στον Οδυσσέα, ο Αίας ένιωσε βαθιά αδικημένος και αυτοκτόνησε, αφήνοντας πίσω του μια μορφή που συμβολίζει την καθαρή δύναμη αλλά και την τραγική πτώση.  

Η)Αντίθετα, ο Μικρός Αίας, γιος του Οϊλέα από τη Λοκρίδα, είναι μικρόσωμος και ευκίνητος. Στην Ιλιάδα πολεμά με τόξο και δόρυ, αλλά δεν έχει το ίδιο βάρος στη μάχη. Χαρακτηρίζεται από οξύθυμη και αλαζονική συμπεριφορά. Μετά την άλωση της Τροίας, η ύβρη του κορυφώνεται όταν βιάζει την Κασσάνδρα μέσα στον ναό της Αθηνάς· πράξη που προκαλεί την οργή των θεών και οδηγεί στον χαμό του στη θάλασσα. Έτσι, ο Μικρός Αίας μένει στη μνήμη ως παράδειγμα αλαζονείας και θεϊκής τιμωρίας.  

Οι δύο Αίαντες, λοιπόν, παρότι μοιράζονται το ίδιο όνομα, ενσαρκώνουν δύο αντίθετες όψεις της ηρωικής παράδοσης: ο ένας την ανδρεία και την τραγική τιμή, ο άλλος την ύβρη και την πτώση.