Σοφοκλής Φιλοκτήτης Στίχοι 1-8

Φιλοκτήτης του Σοφοκλή: Η ηθική δοκιμασία του ήρωα

Ο Φιλοκτήτης του Σοφοκλή, έργο που παρουσιάστηκε στα Διονύσια το 409 π.Χ., αποτελεί μια από τις πιο συγκινητικές και φιλοσοφικά φορτισμένες τραγωδίες της αρχαιότητας. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο ομώνυμος ήρωας, εγκαταλελειμμένος στη Λήμνο από τους συμπολεμιστές του λόγω μιας ανίατης πληγής. Δέκα χρόνια αργότερα, οι Αχαιοί συνειδητοποιούν πως η κατάληψη της Τροίας είναι αδύνατη χωρίς το τόξο του Ηρακλή, που κατέχει ο Φιλοκτήτης .Ο Οδυσσέας και ο νεαρός Νεοπτόλεμος στέλνονται να τον πείσουν — ή να τον εξαπατήσουν — ώστε να επιστρέψει. Το έργο αναδεικνύει τη σύγκρουση ανάμεσα στην πονηρία και την ευθύτητα, στον πατριωτισμό και τον ανθρωπισμό. Ο Νεοπτόλεμος, γιος του Αχιλλέα, παλεύει ανάμεσα στην επιθυμία για δόξα και την εσωτερική του ακεραιότητα, ενώ ο Φιλοκτήτης αντιστέκεται στην προδοσία και διεκδικεί την αξιοπρέπειά του. Ο Σοφοκλής, με βαθιά ψυχολογική διείσδυση, δεν αντιπαραθέτει θεούς και ανθρώπους, αλλά ανθρώπους με τις ηθικές τους επιλογές. Το έργο είναι μια ωδή στην ελευθερία της βούλησης και στην ανάγκη για αλήθεια, ακόμα και μέσα σε συνθήκες πολέμου και πολιτικής σκοπιμότητας.

Λεξικογραμματική ανάλυση

1 Στίχος

περιρρύτου

εδώ γενική ενικού του επιθέτου περίρρῠτος, -ον και -η, -ον όπως το

περίρροος· 1. περικυκλωμένος από νερό, περιζωσμένος με θάλασσα, λέγεται για τα νησιά,

σε Ομήρ. Οδ., Ηρόδ. κ.λπ. 2. Ενεργ. αυτός που ρέει ολόγυρα, με γεν., περιρρύτων ὑπὲρ

ἀκαρπίστων πεδίων Σικελίας, πάνω από τις άγονες πεδιάδες που διατρέχουν τη Σικελία, δηλ.

πάνω από τη θάλασσα, σε Ευρ,εδώ στο θηλυκό γένος

χθονός

εδώ γενική ενικού του θηλυκού ουσιαστικού χθών, ἡ, γεν. χθονός, γη, έδαφος,

σε Όμηρ., Τραγ.· I. 1. λέγεται για να δηλώσει τη ζωή πάνω στη γη, ζῶντος καὶ ἐπὶ χθονὶ

δερκομένοιο, σε Ομήρ. Ιλ.· χθόνα δύμεναι, πηγαίνω κάτω από τη γη, δηλ. πεθαίνω, στο ίδ.·

κατὰ χθονὸς κρύπτειν τινά, σε Σοφ.· κούφα σοι χθών ἐπάνωθε πέσοι, σε Ευρ. 2. λέγεται για

τον Κάτω Κόσμο, οἱ ὑπὸ χθονός, δηλ. οι σκιές του Κάτω Κόσμου, οι νεκροί, Λατ. inferi, σε

Αισχύλ.· κατὰ χθονὸς θεαί, δηλ. οι Ερινύες, στον ίδ. 3. γη, δηλ. ολόκληρη η γη, ο κόσμος, σε

Αισχύλ., Σοφ. 4. Γη, ως θεότητα, σε Αισχύλ. II. συγκεκριμένο μέρος ή χώρα, λέγεται για την

Ιθάκη, σε Ομήρ. Οδ.· λέγεται για τη Λιβύη, σε Πίνδ.· χθὼν Ἀσιᾶτις, Δωρίς, Ἀργεία, Ἑλλάς,

Ἰδαία κ.λπ., σε Τραγ.

2 Στίχος

βροτοῖς

εδώ δοτική πληθυντικού του ουσιαστικού βροτός, ὁ, θνητός άνθρωπος, σε Όμηρ.,

Αττ. ποιητές (η αρχική προέλευση φαίνεται να ήταν μορτός, πρβλ. ἄμβροτος).βρότος, ὁ, αίμα

που έχει αναβλύσει από την πληγή, πηχτό αίμα, σε Όμηρ. (αμφίβ. προέλ.).

ἄστιπτος

ἄστιπτος , ον εδώ στο θηλυκό στην ονομαστική

3 Στίχος

τραφείς

εδώ ονομαστικη ενικού της μετοχής παθητικού αορίστου του ρ τρέφω

5 Στίχος

ἐξέθηκ᾽

εδώ γ ενικό αορίστου κατ άλλους α ενικό αορίστου του ρ τιθημι

7 Στίχος

διαβόρῳ

διαβόρος, -ον (διαβι-βρώσκω),· I. αυτός που καταβροχθίζει, κατατρώγει, φθείρει,

σε Σοφ. II. προπαροξ., διάβορος, -ον, Παθ., αυτός που έχει καταναλωθεί πλήρως, αφανισμένος

εντελώς, στον ίδ.,εδώ δοτική ενικού στο αρσενικο γένος

8 Στίχος

λοιβῆς

εδώ είναι γενική ενικού του θηλυκού ουσιαστικού, λοιβή, ἡ (λείβω), θυσία με υγρά,

Λατ. libatio, σε Όμηρ.· ευκτ. στον πληθ., σε Πίνδ., Σοφ.

Για ιδιαίτερα φιλολογικά μαθήματα με προσωπική καθοδήγηση και τις πλήρεις σημειώσεις, επικοινωνήστε μαζί μου. Στείλτε μήνυμα στο inbox στο Facebook ή email για πληροφορίες. Εναλλακτικά, καλέστε στο κινητό μου για άμεση επικοινωνία.